BPC-157 a ryzyko onkologiczne: co mówią badania

BPC-157 jest popularny dzięki zdolności do przyspieszania gojenia tkanek w eksperymentach. Ale mechanizmy, dzięki którym to się dzieje — stymulacja wzrostu naczyń, migracji i przeżycia komórek — należą do tych samych procesów, które wykorzystują nowotwory. Redakcja przeanalizowała, co wiadomo o bezpieczeństwie onkologicznym BPC-157, czego nikt nie wie i dlaczego brak danych jest tutaj istotny.

Dlaczego kwestia bezpieczeństwa onkologicznego w ogóle się pojawia

Gojenie rany i wzrost nowotworu mają wspólną biologię. Oba procesy wymagają tworzenia nowych naczyń (angiogenezy), migracji komórek, aktywacji czynników wzrostu i hamowania śmierci komórkowej. Nie bez powodu nowotwór bywa nazywany «raną, która się nie goi».

Klasycy onkologii Hanahan i Weinberg w swojej zaktualizowanej koncepcji «cech nowotworu» (Cell, 2011) wyróżniają indukcję angiogenezy jako jedną z kluczowych właściwości nowotworów złośliwych. Już w 1971 roku Judah Folkman wysunął ideę, że bez tworzenia nowych naczyń nowotwór nie może urosnąć powyżej kilku milimetrów.

Zatem każda substancja, która systemowo stymuluje angiogenezę lub sygnalizację czynników wzrostu, teoretycznie może sprzyjać wzrostowi już istniejących, jeszcze niezdiagnozowanych ognisk nowotworowych. Nie oznacza to, że taka substancja wywołuje raka — ale oznacza, że jej bezpieczeństwo onkologiczne wymaga osobnej weryfikacji.

Właśnie dlatego dla zarejestrowanych leków o właściwościach prowzrostowych, na przykład dla hormonu wzrostu lub miejscowego płytkowego czynnika wzrostu, instrukcje regulacyjne zawierają ostrzeżenia onkologiczne.

Co wiadomo o mechanizmach BPC-157

Najczęściej cytowane badanie mechanistyczne należy do Hsieh i współautorów (Journal of Molecular Medicine, 2017). Wykazali oni, że BPC-157 zwiększa ekspresję i aktywację receptora VEGFR2 w komórkach śródbłonka oraz stymuluje tworzenie naczyń w kilku modelach eksperymentalnych. Autorzy wprost nazywają peptyd proangiogennym.

Tajwańska grupa Chang i współautorów opisała, że BPC-157 stymuluje przeżycie i migrację fibroblastów ścięgna (Journal of Applied Physiology, 2011), a później — że zwiększa ekspresję receptora hormonu wzrostu w tych komórkach (Molecules, 2014). Oznacza to, że peptyd może zwiększać wrażliwość tkanek na jeden z głównych hormonów wzrostu.

Inne prace donosiły o wpływie BPC-157 na układ tlenku azotu, na szlaki sygnałowe FAK–paksylina oraz wczesny gen wzrostu EGR-1. Przegląd Seiwerth i współautorów (Current Pharmaceutical Design, 2018) podsumowuje te dane, porównując BPC-157 ze standardowymi angiogennymi czynnikami wzrostu.

Dla gojenia wszystkie te efekty są pożądane. Ale właśnie taki profil — proangiogenny, proregeneracyjny, antyapoptotyczny — jest powodem, dla którego bezpieczeństwa onkologicznego nie można uważać za oczywiste.

Co pokazują badania dotyczące nowotworów

Nie ma bezpośrednich badań, które oceniałyby wpływ BPC-157 na powstawanie czy progresję raka u ludzi. Nie ma również standardowych dla leków długotrwałych badań rakotwórczości na zwierzętach, które zwykle trwają do dwóch lat.

Zwolennicy peptydu powołują się na pojedyncze prace eksperymentalne grupy z Zagrzebia, w których BPC-157 nie stymulował wzrostu komórek nowotworowych, a nawet przeciwdziałał niektórym przejawom procesu nowotworowego. Jednak takich prac jest niewiele, wykonano je na pojedynczych modelach i nie zastępują one systematycznej oceny toksykologicznej.

Przegląd systematyczny danych przedklinicznych dotyczących układu mięśniowo-szkieletowego, opublikowany przez Gwyer i współautorów (Cell and Tissue Research, 2019), podkreśla ogólny problem: zdecydowana większość badań została wykonana na gryzoniach, była krótkotrwała i pochodzi od ograniczonego grona autorów.

Zatem gdy w reklamie twierdzi się, że BPC-157 «nie ma skutków ubocznych» i jest «bezpieczny nawet przy długotrwałym stosowaniu», to twierdzenie nie ma pod sobą dowodów. Bardziej poprawnie byłoby powiedzieć: bezpieczeństwa onkologicznego nie badano.

Stanowiska regulatorów i ryzyka praktyczne

Amerykańska FDA w 2023 roku zaliczyła BPC-157 do substancji przeznaczonych do wytwarzania aptecznego, w odniesieniu do których istnieją potencjalne znaczące ryzyka bezpieczeństwa. W materiałach wyjaśniających agencja wskazywała na ryzyko immunogenności oraz na brak danych dotyczących bezpieczeństwa przy stosowaniu u ludzi.

WADA od 2022 roku wprost wymienia BPC-157 w klasie S0 Listy Zabronionej — wśród substancji farmakologicznych niezatwierdzonych przez żaden organ ochrony zdrowia do stosowania u ludzi.

Dla konsumenta do teoretycznego ryzyka onkologicznego dochodzą całkiem praktyczne. Produkty «peptydów badawczych» nie przechodzą kontroli farmaceutycznej; niezależne kontrole podobnych produktów wykrywały niezgodność zawartości, obce domieszki oraz bakteryjne endotoksyny. W przypadku iniekcji jest to ryzyko infekcji i reakcji nadwrażliwości.

Najbardziej narażone grupy to osoby z chorobami onkologicznymi w wywiadzie, ze stanami przedrakowymi, dziedziczną predyspozycją do raka, a także ci, którym ze względu na wiek zalecane są badania przesiewowe, ale ich nie wykonali.

• nowotwór złośliwy obecnie lub w wywiadzie;
• stany przedrakowe (polipy jelita, przełyk Barretta, dysplazje);
• dziedziczne zespoły onkologiczne lub obciążony wywiad rodzinny;
• niewykonane badania przesiewowe zależne od wieku (kolonoskopia, mammografia, cytologia szyjki macicy);
• retinopatia cukrzycowa i inne stany, w których niepożądana jest nadmierna angiogeneza.

Jak postępować w razie urazu

Większość ludzi interesuje się BPC-157 z powodu urazów ścięgien, więzadeł czy mięśni. Dla tych stanów istnieją metody o realnej bazie dowodowej: dozowane obciążenie i programy rehabilitacyjne, w szczególności ćwiczenia ekscentryczne i izometryczne przy tendinopatiach, stopniowy powrót do treningów.

Zgodnie ze wskazaniami lekarze stosują również metody farmakologiczne i interwencyjne. Ich skuteczność różni się w zależności od konkretnej patologii, ale w odróżnieniu od BPC-157 przeszły one ocenę kliniczną i mają znany profil bezpieczeństwa.

Ważne jest również prawidłowe zdiagnozowanie urazu. Ból w ścięgnie może być tendinopatią, częściowym zerwaniem czy entezopatią w chorobie układowej, a każdy z tych stanów leczy się inaczej. USG lub MRI pozwalają doprecyzować rozpoznanie.

Jeśli urazowi towarzyszy niewyjaśniona utrata masy ciała, bóle nocne, powiększenie węzłów chłonnych — jest to powód, aby wykluczyć inne przyczyny, w tym onkologiczne, przed jakąkolwiek «regeneracyjną» interwencją.

Wnioski redakcji

BPC-157 w badaniach przedklinicznych wykazuje działanie proangiogenne, w szczególności poprzez receptor VEGFR2, i stymuluje migrację oraz przeżycie komórek. Mechanizmy te są korzystne dla gojenia, ale teoretycznie mogą sprzyjać wzrostowi istniejących nowotworów.

Nie ma badań rakotwórczości ani danych klinicznych dotyczących następstw onkologicznych u ludzi. Twierdzenia o pełnym bezpieczeństwie BPC-157 nie mają podstaw dowodowych.

FDA wskazuje na potencjalne znaczące ryzyka bezpieczeństwa, WADA zakazuje peptydu w klasie S0, a produkcja z nielegalnego rynku niesie dodatkowe ryzyka jakości. Osobom z wywiadem onkologicznym lub czynnikami ryzyka takie eksperymenty są odradzane.

Redakcja zaleca również zapoznanie się z naszymi materiałami o historii odkrycia BPC-157, o heksarelinie i ryzykach onkologicznych oraz o opartych na dowodach metodach regeneracji po urazach ścięgien.

Bibliografia

1. Hanahan D, Weinberg RA. Hallmarks of cancer: the next generation. Cell. 2011;144(5):646–674.
2. Folkman J. Tumor angiogenesis: therapeutic implications. N Engl J Med. 1971;285(21):1182–1186.
3. Hsieh MJ, Liu HT, Wang CN, et al. Therapeutic potential of pro-angiogenic BPC157 is associated with VEGFR2 activation and up-regulation. J Mol Med (Berl). 2017;95(3):323–333.
4. Chang CH, Tsai WC, Lin MS, et al. The promoting effect of pentadecapeptide BPC 157 on tendon healing involves tendon outgrowth, cell survival, and cell migration. J Appl Physiol. 2011;110(3):774–780.
5. Seiwerth S, Rucman R, Turkovic B, et al. BPC 157 and standard angiogenic growth factors. Gastrointestinal tract healing, lessons from tendon, ligament, muscle and bone healing. Curr Pharm Des. 2018;24(18):1972–1989.
6. Gwyer D, Wragg NM, Wilson SL. Gastric pentadecapeptide body protection compound BPC 157 and its role in accelerating musculoskeletal soft tissue healing. Cell Tissue Res. 2019;377(2):153–159.
7. U.S. Food and Drug Administration. Certain bulk drug substances for use in compounding that may present significant safety risks. FDA; 2023.
8. World Anti-Doping Agency. Prohibited List. Montreal: WADA; 2025.